Jak rozliczyć środki otrzymane z funduszu prewencyjnego ?

Spółki, które korzystają ze środków z funduszu prewencyjnego bardzo często mają wątpliwości, jak prawidłowo je zakwalifikować oraz rozliczyć. Przygotowany artykuł pozwoli Państwu uniknąć częstych błędów, a co za tym idzie ryzyka podatkowego.

Środki otrzymane z funduszu prewencyjnego – kwalifikacja

Środki gromadzone w funduszach prewencyjnych są przeznaczane na finansowanie działań ukierunkowanych na zapobieganie powstawaniu albo zmniejszanie skutków zdarzeń ubezpieczeniowych, a zatem ich beneficjent – podmiot, który otrzymuje te środki na podstawie umowy zawartej z towarzystwem ubezpieczeniowym –  zobowiązuje się je przeznaczać na określone cele prewencyjne. Te cele to najczęściej zakup określonych środków trwałych, towarów, szkoleń itd. Środki z funduszy prewencyjnych zostają zwykle wypłacane po dokonaniu przez beneficjenta określonych w umowie zakupów  oraz ich odpowiednim udokumentowaniu fakturami potwierdzającymi wydatkowanie środków przez beneficjenta na cele prewencyjne.

Jak rozliczyć środki otrzymane z funduszu prewencyjnego na gruncie podatku VAT ?

Intuicyjnie – środki otrzymywane z funduszu prewencyjnego kojarzone są dotacją. Gdyby tak było, to sytuacja ta pozostawałaby dla VAT neutralna – otrzymane dotacje są opodatkowane VAT, tylko wówczas, gdy mają bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Dotacja na zakup nie spełnia tego warunku.

Intuicja jednak czasami jest myląca.

Na gruncie podatku VAT opisana sytuacja powinna być bowiem kwalifikowana jako opodatkowane VAT świadczenie usług – w zamian za otrzymane fundusze prewencyjne ich beneficjent zobowiązuje się  do realizacji określonych zadań prewencyjnych, z tytułu podjęcia których towarzystwa ubezpieczeniowe wypłacające te fundusze zyskują wymierną korzyść w postaci zmniejszenia prawdopodobieństwa wystąpienia szkód u ubezpieczonego oraz zmniejszenia ich rozmiaru. Występuje zatem związek pomiędzy  otrzymaną przez beneficjenta płatnością a świadczeniem na rzecz towarzystw ubezpieczeniowych. Związek ten  ma charakter bezpośredni i na tyle ważny, aby uznać, że płatność następuje w zamian za to świadczenie. Słuszność przedstawionego rozumowania potwierdzają indywidulane interpretacje podatkowe wydane przez dyrektora KIS (m.in. interpretacja z dnia 23 października 2023 r., sygn.: 0111-KDIB3-1.4012.516.2023.3.KO oraz interpretacja z dnia 12 sierpnia 2024 r., sygn.: 0112-KDIL1-3.4012.359.2024.1.KK.).

Tym samy środki wypłacane przez towarzystwa ubezpieczeniowe są wynagrodzeniem za usługę świadczoną przez beneficjenta na rzecz tych towarzystw opodatkowaną podatkiem VAT.

Przedmiotowe świadczenie powinno zostać opodatkowane stawką podatku VAT 23%. Rozliczając je na gruncie podatku VAT za podstawę opodatkowania należy przyjąć kwotę otrzymanych środków pomniejszonych o podatek VAT. Obowiązek podatkowy powstanie na zasadach ogólnych tj. w momencie wykonania usługi (wykonana świadczenia), ew. otrzymania płatności, ale tylko wówczas, gdy będzie ona stanowić zaliczkę, a zatem zostanie uiszczona przed dokonaniem świadczenia.

Co będzie momentem wykonania usługi/świadczenia przez beneficjenta ?

Otóż, beneficjent  na gruncie umów zawieranych z towarzystwami ubezpieczeniowymi zobowiązuje się do wykonania zadania prewencyjnego poprzez zakup wskazanych w umowach środków trwałych/towarów/ świadczeń. To daje podstawę do przyjęcia, że datą wykonania świadczenia (i co za tym idzie powstania obowiązku podatkowego) będzie zrealizowanie określonych zakupów.

Jak rozliczyć środki otrzymane z funduszu prewencyjnego na gruncie CIT

W sytuacji, w której środki z funduszu prewencyjnego mają być przeznaczone częściowo na zakup środków trwałych, należy zwrócić uwagę na przepis art. 17 ust. 1 pkt 21 ustawy CIT, zgodnie z którym zwolnione z podatku są dotacje, subwencje, dopłaty i inne nieodpłatne świadczenia otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków związanych z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, od których dokonuje się odpisów amortyzacyjnych dla celów podatkowych. Organy podatkowe przyjmują jednak, że przepis ten dotyczy wyłącznie dofinansowania ze środków publicznych, a nie ze środków prywatnych. W rezultacie środki z funduszu prewencyjnego nie będą podlegały zwolnieniu na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 21 ustawy CIT, nie będą zwolnione także na podstawie żadnego innego punktu tego przepisu.

Kolejny przepis, na który należy zwrócić uwagę to art. 16 ust. 1 pkt 48 ustawy CIT, zgodnie z którym nie uznaje się za koszty uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od tej części wartości środków trwałych, która odpowiada poniesionym wydatkom na ich nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie, odliczonym od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym albo zwróconym podatnikowi w jakiejkolwiek formie. Beneficjent powinien wobec tego wyłączyć z kosztów uzyskania przychodów tę część odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych nabytych w związku z dofinansowaniem, która odpowiada temu dofinansowaniu.

Jednocześnie, ta część dofinansowania, która odpowiada kwocie odpisów wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów będzie wyłączona z przychodów na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy CIT – jako zwrot wydatku niestanowiącego kosztu uzyskania przychodów.

Dofinansowanie dotyczące szkoleń oraz składników majątkowych niebędących środkami trwałymi należy natomiast ująć w przychodach w dacie otrzymania środków.