Zmiany w przepisach dotyczących odpowiedzialności członków zarządu

Ministerstwo Finansów chce zmienić przepisy ordynacji podatkowej regulujące kwestie odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki.

Asumptem do zmian są orzeczeniu TSUE z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie C-277/24 (Adjak) oraz z dnia 30 kwietnia 2025 r. w sprawie C-278/24 (Genzyński). Ministerstwo co prawda uważa, że TSUE w wydanych orzeczeniach  nie zakwestionował zgodności polskiej regulacji z prawem unijnym, niemniej jednak tezy tych orzeczeń rodzą konieczność wprowadzenia odpowiednich modyfikacji w polskich przepisach celem pełnej realizacji tychże tez.

Założenia planowanych zmian zostały opublikowane w rządowym wykazie prac legislacyjnych (nr projektu UC138).

Zmiany mają dotyczyć art. 116 ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem członek zarządu oraz były członek zarządu spółki kapitałowej odpowiada solidarnie za jej zaległości podatkowe jeżeli:

• egzekucja z majątku spółki okazała się choćby w części bezskuteczna,
• on sam nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, ani nie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne, albo nie zatwierdzono układu albo nie wykazał braku swojej winy w niezłożeniu wniosku o upadłość,
• nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W wyniku proponowanych zmian:

• byli członkowie zarządu spółek kapitałowych, którzy zdaniem fiskusa powinni być solidarnie odpowiedzialni za długi spółki, mają mieć zapewniony dostęp do akt i innych dowodów, które organy zgromadziły na wcześniejszym etapie postępowania. Mają mieć również możliwość kwestionowania ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnej dokonanej przez organy podatkowe w postępowaniu wymiarowym skierowanym do spółki.

Na czym polega problem ?

Otóż, organ najpierw musi wydać decyzję wymiarową wobec i stwierdzić w niej zaległość podatkową i następnie  w odrębnym postępowaniu można stwierdzić, iż solidarnie za długi spółki odpowiedzialny jest były członek jej zarządu.

Jeżeli jednak odszedł on ze spółki, to nie miał prawa uczestniczyć w postępowaniu wymiarowym, nie mógł wnosić środków zaskarżenia i przeglądać akt. Nie mógł więc udowadniać, że spółka powinna zapłacić niższy podatek (lub w ogóle go uniknąć). Mimo to jest solidarnie odpowiedzialny za dług, którego wysokości nie mógł kwestionować.

• organ nie będzie mógł automatycznie obarczać solidarną odpowiedzialnością za podatkowe długi zarówno obecnych jak i byłych członków zarządutylko z uwagi na to, że powstały zaległości podatkowe. Osoby te powinny mieć realną możliwość udowodnienia, że prowadząc sprawy spółki, dochowali należytej staranności i nie są winni niezłożenia wniosku o upadłość „we właściwym czasie”, bo np. nie wymagała tego sytuacja finansowa.

Projekt nowelizacji ordynacji podatkowej, który będzie zawierał szczegóły nowych rozwiązań powinien zostać przyjęty przez rząd w pierwszym lub drugim kwartale 2026 r.