WSTO – kiedy stosować tę procedurę i co liczyć do limitu?

Problemy związane ze stosowaniem procedury WSTO bardzo często wynikają z błędnego założenia, zgodnie z którym do limitu, po przekroczeniu którego przedsiębiorca ma obowiązek zarejestrować się do VAT w kraju konsumpcji i tam też podatek ten rozliczyć, liczy się wyłącznie sprzedaż na rzecz osób fizycznych (konsumentów), a to – niestety – jest założeniem błędnym.

WSTO – definicja

Wewnątrzwspólnotowa sprzedaż towarów na odległość (WSTO) to dostawa towarów wysyłanych przez dostawcę (lub na jego rzecz) z terytorium jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego UE do nabywcy, który jest:

• podatnikiem unijnego VAT, który nie ma obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,
• osobą prawną niebędącą podatnikiem unijnego VAT, która nie ma obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,
• podmiotem niebędącym podatnikiem, czyli najczęściej  osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej.

WSTO nie stosuje się do nowych środków transportu oraz towarów montowanych i instalowanych z próbnym uruchomieniem lub bez niego, przez dokonującego ich dostawy lub przez podmiot działający na jego rzecz (nie uznaje się za instalację lub montaż prostych czynności umożliwiających funkcjonowanie montowanego lub instalowanego towaru zgodnie z jego przeznaczeniem. 

WSTO – miejsce dostawy

Miejscem dostawy towarów jest w przypadku wewnątrzwspólnotowej sprzedaży towarów 

na odległość – jest miejsce, w którym towary znajdują się w momencie zakończenia wysyłki lub transportu (art. 22 ust. 1 pkt 1 a ustawy o VAT).

Dostawa taka może jednak podlegać opodatkowaniu w kraju wysyłki (terytorium RP), jeśli dostawca ma siedzibę tylko na terytorium jednego państwa członkowskiego, towary są wysyłane/transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego siedziby, a suma netto całkowitej wartości dostaw towarów nie przekroczyła w trakcie roku podatkowego ani w poprzednim roku kwoty 10 000 EUR (równowartość 42 000 PLN) – art. 22a ust. 1 ustawy o VAT.

WSTO – limit sprzedaży

Dla prawidłowego liczenia limitu, po przekroczeniu którego krajowy podatnik jest zobligowany rozliczyć podatek VAT z tytułu WSTO w kraju konsumpcji, kwestią kluczową jest odpowiedź na pytanie dla jakich podmiotów sprzedaż w ramach WSTO jest realizowana. W tym miejscu należy pamiętać, że do limitu liczymy nie tylko sprzedaż na rzecz konsumenta (którą stosunkowo łatwo zidentyfikować), ale również sprzedaż na rzecz podmiotów, które są podatnikami podatku od wartości dodanej lub osobami prawnymi niebędącymi podatnikami podatku od wartości dodanej, które nie mają obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT) odpowiadającego wewnątrzwspólnotowemu nabyciu towarów, o którym mowa w art. 9 ustawy o VAT. Odpowiedź na pytanie, czy nabywca to podmiot zobligowany, czy też nie do rozliczania WNT może rodzić praktyczne problemy. 

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT WNT nie występuje w przypadku, gdy dotyczy towarów nabywanych przez:

1. rolników ryczałtowych dla prowadzonej przez nich działalności rolniczej,
2. podatników, którzy wykonują jedynie czynności inne niż opodatkowane podatkiem i którym nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług,
3. podatników, u których sprzedaż jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 albo art. 113a ust. 1 (zwolnienie podmiotowe z uwagi na realizowany limit obrotów)
4. osoby prawne, które nie są podatnikamix

– jeżeli całkowita wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju nie przekroczyła w trakcie roku podatkowego kwoty 50.000 zł.

Przepis art. 10 ustawy o VAT stanowi realizację przepisu art. 28 a Dyrektywy VAT, a zatem w ustawach lokalnych w poszczególnych państwach członkowskich UE powinna znajdować się regulacja analogiczna w tym zakresie. 

Jeżeli kontrahenci na rzecz których realizowana jest sprzedaż są podatnikami unijnego VAT, ew. osobami prawnymi niebędącymi tymi podatnikami i nie są zobowiązani do rozliczenia WNT (z uwagi na obowiązujące tam przepisy lokalne, będące odzwierciedleniem przepisu art. 28a Dyrektywy VAT) wówczas sprzedaż realizowana dla tych podmiotów powinna zostać uwzględniona przy liczeniu limitu 10 tyś. euro. 

Jeżeli natomiast podmioty te są zobligowane do rozliczenia WNT, to niezależnie od tego, czy faktycznie rozliczą takie WNT, czy też nie – sprzedaż realizowana dla tych podmiotów nie powinna być przez podatnika krajowego  uwzględniana przy liczeniu limitu 10 tyś. euro. Warto, aby ustalenia dokonane w tym zakresie z nabywcom przybrały formę materialną (np. oświadczenie nabywcy, zgodnie z którym jest on zobligowany do rozliczenia WNT).

Jeżeli z jakichś względów dokonanie przez podatnika powyższych ustaleń okaże się niemożliwe lub nadmiernie utrudnione sugeruję przyjąć (zachowawczo), iż nabywcy nie mają obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów i w konsekwencji sprzedaż na ich rzecz powinna zostać uwzględniona przy liczeniu limitu.

WSTO – przekroczenie limitu

Jeżeli w efekcie takiego założenia limitu 10 tyś. euro zostanie przekroczony, podatnik ma obowiązek zarejestrowania się do VAT w każdym państwie członkowskim UE, w którym realizowała sprzedaż w ramach WSTO  i rozliczenia podatku VAT wg obowiązujących w nim przepisów. W większości krajów UE możliwa jest rejestracja z datą wsteczną (tzw. retrospektywna). W tym przypadku należy się liczyć z koniecznością zapłaty ew. kar wynikających z niewypełnienia w terminie swoich obowiązków.  

Procedura OSS

Opcją, z której można skorzystać po przekroczeniu limitu 10 tyś. euro jest tzw. procedura OSS – One Stop Shop (skorzystanie z niej nie jest obligatoryjne). Procedura OSS uregulowana jest w przepisach art. 130a-130d ustawy o VAT. Procedura ta umożliwia rozliczanie VAT należnego z tytułu określonych czynności państwu członkowskiemu konsumpcji za pośrednictwem państwa członkowskiego identyfikacji (Polska). Dzięki temu podatnik unika konieczności rejestracji i rozliczania podatku w każdym państwie członkowskim, do którego realizuje sprzedaż w ramach WSTO.

Przedsiębiorca, który ma zamiar skorzystać z procedury unijnej, musi zarejestrować się tylko

w jednym państwie członkowskim, tzw. państwie członkowskim identyfikacji.

Państwem członkowskim identyfikacji jest państwo członkowskie, w którym przedsiębiorca

posiada siedzibę działalności gospodarczej (tutaj: Polska). Rejestracja do VAT OSS powinna nastąpić do 10-go dnia miesiąca, następującego po kwartale, w którym sprzedawca przekroczył  wskazany limit. Wsteczna rejestracja do procedury OSS nie jest możliwa. 

Skomplikowane ?

Tak.

Uciążliwe ?

Owszem.

Mimo starań narażone na ryzyko nieprawidłowości ?

Niestety.