Przepisy ustawy o VAT regulujące zagadnienie obowiązkowej korekty podatku naliczonego w przypadku nieuregulowania faktury są stosunkowo jasne. W przygotowanym artykule omówię jednak sytuację nietypową – kiedy doszło do potrącenia kary umownej z fakturą, przy czym kara była niezasadna oraz niewymagalna.
W analizowanym stanie faktycznym w 2024 r. doszło do potrącenia kwoty kary umownej (za nieterminowe wykonanie prac), uregulowania której domagała się Spółka B z fakturą wystawioną przez Spółkę A tytułem wykonanych usług.
W efekcie powództwa wniesionego przez Spółkę A, która kwestionowała zasadność kary umownej, sąd w wyroku z 2026 r. stwierdził, iż Spółka A nie była w zwłoce z wykonaniem przedmiotu umowy, tym samym obciążenie przez Spółkę B karą umowną było niezasadne. Co więcej, sąd stwierdził, iż oświadczenie Spółki B z 2024 r. o potrąceniu wierzytelności (oraz samo potrącenie) uznać należało za bezskuteczne, gdyż wierzytelność, którą Spółka przedstawiła do potrącenia nie była wówczas wymagalna.
Potrącenie (uregulowane w art. 498 k.c.) jest czynnością prawną o charakterze kształtującym, której skutek – wygaśnięcie wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej – następuje tylko wtedy, gdy rzeczywiście istnieją obie wzajemne, jednorodne i wymagalne wierzytelności.
Jeżeli – tak jak w analizowanym stanie faktycznym – kara umowna nie była wymagalna oraz zasadna, oświadczenie o potrąceniu nie wywołuje skutku prawnego od chwili jego złożenia – jest więc bezskuteczne.
Wyrok sądu ma zatem charakter deklaratoryjny – nie tworzy nowego stanu prawnego, lecz potwierdza stan istniejący od początku, tj. od 2024 r., że wierzytelność Spółki A wynikająca z faktury nigdy nie została skutecznie zaspokojona przez potrącenie i przez cały ten czas faktura pozostawała nieuregulowana.
Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 89b ust.1 ustawy o VAT w przypadku nieuregulowania należności wynikającej z faktury dokumentującej dostawę towarów lub świadczenie usług na terytorium kraju w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze, dłużnik jest obowiązany do korekty odliczonej kwoty podatku wynikającej z tej faktury, w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze.
Zakładając, że Spółka B odliczyła VAT z faktury wystawionej przez Spółkę A , i biorąc pod uwagę, iż dokonane potrącenie było bezskuteczne, Spółka B powinna skorygować podatek naliczony w terminie 90 dni od dnia upływu terminu płatności. Spółka B powinna zatem złożyć korektę JPK_VAT za właściwy miesiąc w 2024 r. wykazując zmniejszenie podatku naliczonego o kwotę wynikającą z faktury wystawionej przez Spółkę A. Jeżeli zmniejszenie podatku naliczonego spowoduje powstanie zaległości podatkowej Spółka B powinna oprócz zaległości zapłacić również odsetki.
Następnie po uregulowaniu faktury w 2026 r. Spółka B nabywa prawo (na podstawie art. 89b ust. 4 ustawy o VAT) do zwiększenia podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym fakturę tę uregulowała w kwocie odpowiadającej podatkowi wcześniej skorygowanemu „in minus”.
Jeżeli zastanawiacie się Państwo nad kompleksowym przeszkoleniem z zakresu podatku VAT – zapraszamy do skorzystania z oferty szkoleniowej Kancelarii ES-Doradztwo.
Podczas szkoleń kładziemy nacisk na ich praktyczny aspekt – stąd spotkania mają charakter warsztatowy. Prowadzimy je w formule on-line, stacjonarnej lub hybrydowej.
Program jest każdorazowo opracowywany pod potrzeby konkretnego klienta, a zatem macie Państwo wpływ na jego ostateczny kształt i to Wy decydujecie o tym, jakie zagadnienia zostaną omówione podczas spotkania.
Jeżeli jesteście Państwo zainteresowani naszą ofertą szkoleniową, prosimy o wysłanie krótkiej wiadomości na maila: kontakt@es-doradztwo.pl z podaniem:
- wstępnie wybranego tematu szkolenia,
- ilości uczestników,
- oraz formuły w jakiej szkolenie ma zostać przeprowadzone (stacjonarne/on-line/hybrydowe).
Podanie tych danych pozwoli nam przygotować ofertę szkoleniową.