Określenie momentu wykonania usługi jest jednym z tych zagadnień w podatku VAT, które od zawsze generowało wątpliwości interpretacyjne. Biorąc pod uwagę, iż – co do zasady – wykonanie usługi wyznacza moment powstania obowiązku w podatku VAT – ewentualne błędy mogą być dotkliwe dla przedsiębiorców.
Obowiązek podatkowy w podatku VAT powstaje – co do zasady – w momencie wykonania usługi. Wydawać by się mogło, że prościej ująć tego nie sposób. Okazuje się jednak, że termin: moment wykonania usługi generuje sporo wątpliwości interpretacyjnych. Co należy uznać za moment wykonania usługi ? Faktyczne zakończenie prac ? Podpisanie protokołu ? A może zatwierdzenie sposobu rozliczeń ?
W ostatnim czasie w orzecznictwie sądów pojawiło się kilka ciekawych i, co ważniejsze, korzystnych dla podatników wyroków.
W jednej ze spraw wynagrodzenie przedsiębiorcy obejmowało marże i bonusy wypłacane w cyklach miesięcznych, kwartalnych i rocznych. System przyznawania bonusów był powiązany z realizacją planów sprzedaży. Spółka po zakończeniu przyjętego okresu składała sprawozdania z realizacji celów oraz wnioski o naliczenie bonusu. Ostateczna wysokość bonusu oraz jego przyznanie były ustalane dopiero po weryfikacji przez usługobiorcę. Podczas trwania tego procesu, mogło okazać się konieczne składanie dodatkowych wyjaśnień itd..
Zdaniem spółki, to ostateczne zatwierdzenie bonusu wyznaczało moment powstania obowiązku podatkowego. Wtedy też spółka wystawiała fakturę.
Organ podatkowy nie zgodził się z tym stanowiskiem. Jego zdaniem decydujący był moment faktycznego wykonania czynności (wykonania usługi), niezależnie od procedur weryfikacyjnych (choć te były przecież kluczowe dla określenia podstawy opodatkowania).
Sądy administracyjne, do których trafiła sprawa podzieliły argumentację spółki. W wydanym orzeczeniu NSA stwierdził, iż określając moment powstania obowiązku podatkowego (wykonania usługi) nie można abstrahować od realiów gospodarczych danego modelu współpracy. Jeżeli wynagrodzenie ma charakter warunkowy i kluczowe znaczenie ma proces weryfikacji i akceptacji przez kontrahenta, to trudno mówić o pełnym wykonaniu usługi przed zakończeniem tego etapu. W tym ujęciu dopiero moment potwierdzenia bonusu prowadzi do urzeczywistnienia świadczenia i tym samym wyznacza moment powstania obowiązku podatkoweg [1].
Przedmiotem rozstrzygnięcia sądów w kolejnej sprawie było określenie momentu wykonania usługi w sytuacji, gdy ta wykonywana była w etapach, a odbiór kolejnych etapów odbywał się na podstawie protokołów. Przed podpisaniem protokołu klient dokonywał weryfikacji efektów prac pod kątem zgodności z umową i miał możliwość zgłoszenia zastrzeżeń. Dopiero po zakończeniu tej procedury następowało formalne potwierdzenie wykonania danego etapu. Podatnik argumentował, że obowiązek podatkowy powstaje w tym przypadku w dacie podpisania protokołu. Data ta wyznacza bowiem moment wykonania usługi (lub jej części – etapu).
Dyrektor KIS był odmiennego zdania i w wydanej interpretacji stwierdził., iż protokół ma charakter jedynie potwierdzający i dokumentacyjny (formalny) i fakt jego podpisania nie wyznacza momentu powstania obowiązku podatkowego. Ten powstaje bowiem w momencie faktycznego wykonania usługi.
NSA ponownie nie zgodził się z organem podatkowym i w wydanym wyroku – zajmując stanowisko korzystne dla podatnika – stwierdził iż, jeżeli strony świadomie powiązały odbiór prac z ich akceptacją i rozliczeniem, to procedury tej nie można traktować jako wyłącznie formalnej. W takim modelu protokół odbioru nie pełni jedynie funkcji potwierdzającej, lecz może faktycznie wyznaczać moment zakończenia świadczenia i jego rozliczenia, a tym samym wpływać na moment powstania obowiązku podatkowego w VAT[2].
Problem właściwego określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT jest jednym z częstszych zagadnień zgłaszanym przez klientów mojej kancelarii. Jeżeli właściwe określenie momentu wykonania usługi również dla Państwa bywa problematyczne – zapraszam do kontaktu.
Przypisy
- Wyrok NSA z dnia 4 marca 2026 r., sygn. akt: I FSK 1367/23. ↑
- Wyrok NSA z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt: I FSK 1353/23. ↑
Jeżeli zastanawiacie się Państwo nad kompleksowym przeszkoleniem z zakresu podatku VAT – zapraszamy do skorzystania z oferty szkoleniowej Kancelarii ES-Doradztwo.
Podczas szkoleń kładziemy nacisk na ich praktyczny aspekt – stąd spotkania mają charakter warsztatowy. Prowadzimy je w formule on-line, stacjonarnej lub hybrydowej.
Program jest każdorazowo opracowywany pod potrzeby konkretnego klienta, a zatem macie Państwo wpływ na jego ostateczny kształt i to Wy decydujecie o tym, jakie zagadnienia zostaną omówione podczas spotkania.
Jeżeli jesteście Państwo zainteresowani naszą ofertą szkoleniową, prosimy o wysłanie krótkiej wiadomości na maila: kontakt@es-doradztwo.pl z podaniem:
- wstępnie wybranego tematu szkolenia,
- ilości uczestników,
- oraz formuły w jakiej szkolenie ma zostać przeprowadzone (stacjonarne/on-line/hybrydowe).
Podanie tych danych pozwoli nam przygotować ofertę szkoleniową.